ThÖ nh¡c nhª ngÜ©i niŒm PhÆt

( Liên Tông DiŒu ñ‰, TÎnh Ng» Tam T¡c )

Chép låi bài giäng cûa lão cÜ sï Hoàng NiŒm T° trong PhÆt thÃt 1988,

tåi CÜ Sï Lâm B¡c Kinh.

‘TÎnh Ng»’ là tuy‹n tÆp thÖ TÎnh ñ¶ cûa thÀy tôi, lão cÜ sï Hå Liên CÜ.  Tên cÛ cûa cuÓn này là ‘Hoan h› NiŒm PhÆt Trai ThÖ Sao’, vào thÆp niên 1950 nh»ng bài thÖ này tØ tØ thêm nhiŠu nên ÇÜ®c Ç°i tên thành ‘TÎnh Ng»’.  ThÖ cûa thÀy Hå tràng ÇÀy nh»ng s¿ tinh túy cûa PhÆt giáo vì nó ÇÜ®c làm tØ Çåi quang minh tång t¿ nhiên tuôn trào, m‡i câu thÖ ÇŠu t¿ nhiên tinh diŒu làm cho ngÜ©i džc khai mª tâm thÙc.  Nghïa cûa ch» TÎnh ng» có th‹ nói là nh»ng l©i cänh tÌnh cho ngÜ©i tu TÎnh ñ¶; cÛng có nghïa là tánh thanh tÎnh b°n nhiên ÇÜÖng sanh thanh tÎnh tâm, Vô LÜ®ng Thanh TÎnh Giác (danh hiŒu cûa ÇÙc PhÆt A Di ñà).  TÎnh là tÎnh niŒm tÜÖng k‰, ng» là l©i nói cûa âm thanh trong tâm.  TÎnh ng» là s¿ hi‹n hiŒn cûa tâm thanh tÎnh và l©i khai thÎ cûa tánh giác thanh tÎnh, khôi phøc tánh b°n nhiên thanh tÎnh, mà tÎnh niŒm luôn liên tøc.

TÎnh ng» tr¿c chÌ kho báu vÓn s¤n có cûa hành giä.  Xin tuy‹n ch†n ba bài thÖ Ç‹ cúng dÜ©ng Çåi chúng.

Bài thÙ nhÃt làm tåi C¿c Låc Am, ñåo Tràng NiŒm PhÆt.

BÓn Çoån trong bài thÖ này do thÀy Hå làm trong Çåo tràng niŒm PhÆt næm 1944.  ThÀy Hå ÇiŠu khi‹n PhÆt thÃt rÃt nghiêm cÄn và theo Çúng chánh pháp, nh»ng ngÜ©i chánh thÙc tham d¿ ÇŠu b‰ quan niŒm PhÆt.  Trong PhÆt thÃt thÀy Hå làm ra bÓn bài thÖ này Ç‹ khuy‰n khích Çåi chúng n‡ l¿c tu trì.  Nh»ng l©i khuyên dåy này ÇŠu là nh»ng kinh nghiŒm th¿c tiÍn mà thÀy Çã träi qua và vi‰t thành thÖ Ç‹ làm kim chÌ nam cho m†i ngÜ©i.

ñoån ÇÀu trong bài thÙ nhÃt nói vŠ nh»ng sai lÀm mà ngÜ©i niŒm PhÆt rÃt dÍ vÃp phäi và nên ÇŠ phòng. 

[NiŒm PhÆt kœ nhÃt.

Tinh thÀn tán loån] 

Hai câu này nói ngØÖi niŒm PhÆt tÜ tܪng không tÆp trung, không có tinh thÀn, tâm trång không vui, š chí trÀm m¥c, không hæng hái, tåp niŒm vô cùng, n‰u không hôn trÀm thì là tråo cº; nh»ng thÙ này ÇŠu là tÓi kœ.  Låi còn [Ti‰ng niŒm mÖ hÒ], âm thanh không rõ ràng, ngÜ©i khác nghe không rõ, t¿ mình nghe cÛng không rõ.  [Trܧc nhanh sau chÆm]  Lúc mª ÇÀu niŒm rÃt nhanh, càng niŒm càng chÆm, càng không hæng hái.  [Không có âm ÇiŒu], lúc Çåi chúng cùng nhau niŒm PhÆt thÜ©ng gõ mõ Ç‹ gi» cho nhÎp ÇiŒu cûa câu niŒm PhÆt cûa m†i ngÜ©i ÇÜ®c ÇŠu nhau.  Lúc m‡i ngÜ©i niŒm PhÆt ª nhà cÛng có th‹ dùng mõ, n‰u không dùng mõ cÛng phäi niŒm có nhÎp ÇiŒu rõ ràng thì dÍ nhi‰p tâm hÖn.  NhÎp ÇiŒu cûa m‡i ch» trong câu niŒm PhÆt cÛng phäi ÇŠu nhau, không ÇÜ®c khi nhanh khi chÆm.  Âm thanh cûa m‡i ch» trong PhÆt hiŒu cÛng phäi có nhÎp ÇiŒu, không ÇÜ®c khi l§n khi nhÕ.  NhÎp ÇiŒu ti‰t tÃu rÃt quan tr†ng, n‰u niŒm có nhÎp ÇiŒu thì dÍ thành công hÖn.  N‰u còn [Låi không nÓi liŠn] thì càng tŒ hÖn.  Câu sau không ti‰p theo câu trܧc,  niŒm PhÆt quan tr†ng nhÃt là [TÎnh niŒm tÜÖng k‰]  (tÎnh niŒm ti‰p nÓi) n‰u không nÓi liŠn thì làm sao có th‹ liên tøc.  [Tâm không h®p miŒng], miŒng thì niŒm PhÆt nhÜng tâm låi suy nghï, tính toán chuyŒn khác.  ñang niŒm PhÆt mà nghï ‘Ui chao, ông Çó ÇÓi xº v§i tôi thiŒt không tÓt chút nào’; nghï xong rÒi låi nh§ phäi Çi mua cái TV m§i’. Còn m¶t tình huÓng khác n»a là tåp niŒm quá nhiŠu, liên ti‰p n°i lên hoài không th‹ dËp h‰t ÇÜ®c.  ñiŠu này không cÀn lo, Çây là m¶t hiŒn tÜ®ng t¿ nhiên trong quá trình niŒm PhÆt, không cÀn Ç‹ š t§i.  Bí quy‰t trÎ bŒnh v†ng tܪng là ‘M¥c cho v†ng niŒm sôi n°i, tôi chÌ nghe ti‰ng niŒm PhÆt rõ ràng’. 

[Thanh không nhi‰p niŒm].

Âm thanh cûa câu niŒm PhÆt có tác døng rÃt l§n.  ñiŠu quan tr†ng trong pháp môn niŒm PhÆt là miŒng niŒm, tai l¡ng nghe ti‰ng PhÆt hiŒu cûa mình niŒm.  Cho nên muÓn nhi‰p h‰t sáu cæn thì trܧc h‰t phäi thâu nhi‰p lÜ«i và tai trܧc.  Ý cÛng phäi tܪng câu PhÆt hiŒu này, tay lÀn chu‡i, m¡t nhìn tÜ®ng PhÆt, mÛi thì ngºi ÇÜ®c hÜÖng cúng PhÆt.  Nhi‰p løc cæn quan tr†ng nhÃt là nhi‰p nhï cæn.  Lúc m¶t mình niŒm PhÆt thì tÓt nhÃt nên niŒm theo cách ‘Kim cang trì’, nghïa là niŒm khe khë vØa Çû mình nghe, vØa nghe ÇÜ®c âm thanh mình niŒm mà vÜà dÜ«ng khí.  NiŒm thÀm không ra ti‰ng cÛng có th‹ nghe, nhÜng khó nghe hÖn.  Âm thanh l§n nhÕ cÛng có th‹ thay Ç°i;  lúc tán loån ho¥c phiŠn não khªi lên thì có th‹ niŒm l§n ti‰ng.  Dùng âm thanh Çè nén š niŒm.  ñ‰n khi niŒm ÇÜ®c thanh tÎnh rÒi thì có th‹ niŒm nhÕ ti‰ng låi.  TÓt nhÃt là phäi nghe ÇÜ®c âm thanh mình niŒm, âm thanh này có th‹ giúp mình nhi‰p tâm.  ñây là s¿ Ç¥c biŒt thù th¡ng cûa pháp môn niŒm PhÆt.  NgÜ©i xÜa nói: ‘LÃy âm thanh làm PhÆt s¿’.  C¿c Låc th‰ gi§i là nÖi có pháp âm tuyên lÜu, ngÜ©i nghe ÇÜ®c t¿ nhiên niŒm PhÆt niŒm Pháp niŒm Tæng.  Ti‰ng niŒm PhÆt này là pháp âm, phäi niŒm cho có âm ÇiŒu rõ ràng và liên tøc không ngØng, lúc niŒm rÃt là chân thành, khÄn thi‰t, thanh tÎnh.  Âm thanh bån niŒm là âm thanh diŒu ÇÙc, ÇÓi tÜ®ng bån niŒm là vÎ PhÆt có vån ÇÙc trang nghiêm, âm thanh này t¿ nhiên là âm thanh vån ÇÙc trang nghiêm.  DiŒu thanh vô thÜ®ng thù th¡ng này låi tØ tai Çi th£ng vào tâm thÙc rÒi gia trì t¿ tâm.  T¿ cäm t¿ Ùng rÃt vi diŒu và khó suy lÜ©ng ÇÜ®c.  Cho nên quan tr†ng nhÃt là ª ch‡ niŒm rÒi t¿ mình nghe ti‰ng niŒm Çó.

          [LÖ là dÜ«ng thÙc]. 

N‰u lúc niŒm t¿ tâm phiŠn tåp tán loån thì âm thanh niŒm PhÆt t¿ nhiên rÃt tåp loån, khó nghe.  Tâm không chuyên chú thì tai nghe cÛng không rõ.  Âm thanh niŒm ra không có tác døng nhi‰p tâm thì càng không th‹ nhi‰p h‰t løc cæn ÇÜ®c.  Trái låi còn có änh hܪng xÃu là ‘Khinh hÓt dÜ«ng thÙc, tåm dÎch: LÖ là dÜ«ng thÙc’ (ch» hÓt nghïa: LÖ là, ch‹nh mäng).  N‰u bån niŒm rÃt lÖ là, bån không nh»ng ch£ng ‘chuy‹n thÙc thành trí’ mà còn bÒi dÜ«ng thêm cho thÙc.  Møc Çích chúng ta tu tÆp là chuy‹n tám thÙc thành bÓn trí.  Chúng ta niŒm PhÆt là Çem š thÙc phân biŒt chuy‹n thành ‘diŒu quan sát trí’.  N‰u chúng ta niŒm PhÆt mà không theo âm ÇiŒu, tán loån, không tÆp trung tinh thÀn, không liên tøc, tâm tܪng chuyŒn không giÓng nhÜ miŒng niŒm, âm thanh niŒm không th‹ nhi‰p ÇÜ®c tâm, cách niŒm này không nh»ng ch£ng chuy‹n thÙc mà låi còn dÜ«ng thÙc.  C° ÇÙc than r¢ng niŒm nhÜ vÆy thì quá u°ng. 

Thân ngÜ©i khó ÇÜ®c, trung quÓc (1) khó sanh, PhÆt pháp khó g¥p, khó nghe, TÎnh ñ¶ khó tin mà bån tin ÇÜ®c, bån låi chÎu niŒm PhÆt.  NhÜng bån låi niŒm cách này nên ngÜ©i xÜa m§i than: niŒm cách này thì [vïnh viÍn rÃt khó thành phi‰n].  NiŒm PhÆt ljn khi nhÃt tâm bÃt loån thì rÃt khó, trܧc h‰t phäi Çåt ÇÜ®c niŒm PhÆt thành phi‰n (thành khÓi) trܧc.  Chúng ta phäi niŒm ljn thành phi‰n, ít thì mÜ©i mÃy câu, nhiŠu thì ba mÜÖi câu, næm mÜÖi câu.  N‰u nhiŠu n»a thì có ljn m¶t xâu, hai xâu [chu‡i]. NiŒm PhÆt thành phi‰n nghïa là trong th©i gian niŒm này tâm ÇÎnh trên câu PhÆt hiŒu, tâm không loån, tØ ÇÀu ljn cuÓi ÇŠu là m¶t câu Nam mô A Di ñà PhÆt.  Trình Ƕ cûa mình nhÜ th‰ nào t¿ mình hoàn toàn bi‰t rõ.  Cho nên cách niŒm nhÜ trên Çã nói rÃt khó thành phi‰n, phäi tránh, phäi phòng ngØa.

ñoån ÇÀu trong bài thÙ nhÃt nói ljn nh»ng ÇiŠu cÃm kœ trong lúc niŒm PhÆt.  NgÜ®c låi ba Çoån sau này nói ljn cách niŒm PhÆt nhÜ th‰ nào m§i Çúng và chính xác. 

[Ti‰ng hòa nhÎp ÇŠu] chÌ âm thanh niŒm PhÆt hòa hài, an hòa.  Âm thanh rÃt quan tr†ng, n‰u ti‰ng niŒm khàn khàn, ch£ng rõ, ch£ng ÇŠu thì không tÓt.  Khi ngÜ©i nghe âm thanh trong trÈo, thanh tÎnh thì t¿ nhiên tâm thÀn säng khoái, thân tâm an hòa, ngÜ®c låi thì tâm së loån, bÙc rÙc, và không an.  [NhÎp ÇŠu] là âm thanh êm dÎu hòa hài, an ÇÎnh, trÀm tÎnh, khí vÆn cao nhã, có nhÎp ÇiŒu. 

[Ch» ngay âm tròn (rõ)]  Ch» phäi niŒm Çúng âm.  Ch» A trong danh hiŒu ÇÙc PhÆt A Di ñà phäi džc là ‘A’ chÙ không phäi là ‘÷’.  N‰u m§i tÆp mà niŒm không Çúng thì phäi sºa.  N‰u niŒm lâu rÒi thì rÃt khó, sºa không ÇÜ®c n»a.  Ti‰ng niŒm ra phäi rõ, ÇØng có khàn, ho¥c Çøc.  Tai nghe âm thanh này thì tinh thÀn khó chÎu, không thích;  ngÜ®c låi âm thanh trong trÈo rõ ràng làm cho ngÜ©i nghe hoan h›, dÍ chÎu, tâm dÍ an tÎnh.  Âm nhåc có änh hܪng rÃt l§n, nghe ti‰ng Çàn tÿ bà và nghe âm nhåc kích Ƕng hiŒn nay có hiŒu quä hoàn toàn khác nhau.  ñàn tÿ bà tÓt thì hiŒu quä còn Ç¥c biŒt hÖn n»a, chÌ cÀn nghe vài ti‰ng thì tâm bÒn chÒn không yên cûa ngÜ©i nghe có th‹ l¡ng dÎu xuÓng.  Âm thanh có änh hܪng rÃt l§n cho nên âm thanh niŒm PhÆt phäi rõ ràng (viên hòa).

[Thành khÄn kh¡n khít (Måo thi‰t miên mÆt)] 

Lúc niŒm PhÆt phäi thành khÄn cÛng nhÜ lúc ÇÙng trܧc ÇÙc PhÆt, ho¥c nhÜ trong bi‹n l§n Çang bÎ nån, tàu s¡p chìm và cÀu cÙu vÆy.  Vì th‰ m‡i niŒm ÇŠu tØ tâm chí thành phát ra nhÜ Çang kêu cÀu cÙu.  Phäi tØng câu nÓi liŠn liên tøc, Çây g†i là kh¡n khít, miên mÆt, và cÛng là ‘tÎnh niŒm tÜÖng k‰ (liên tøc)’.  ñÓi v§i nh»ng ngÜ©i có khóa lÍ sáng tÓi nhÃt ÇÎnh, trܧc h‰t phäi làm cho ÇÜ®c kh¡n khít miên mÆt trong th©i gian niŒm PhÆt này, tránh ÇØng bÎ quÃy nhiÍu.  NiŒm ÇÜ®c lâu rÒi thì không nh»ng trong th©i khóa nhÃt ÇÎnh niŒm ÇÜ®c miên mÆt mà phäi ª bÃt cÙ ch‡ nào, lúc nào cÛng phäi luôn luôn có câu PhÆt hiŒu trong tâm.  ñiŠu này có khó không?  S¿ thÆt thì Çâu có ai cän trª không cho bån niŒm Çâu?  N‰u bån muÓn niŒm thì cÙ niŒm Çi, th‰ nên ÇŠu do mình quy‰t ÇÎnh, ÇŠu là không khó.  ThÆt ra ngÜ©i làm ÇÜ®c viŒc này rÃt hi‰m.  N‰u tùy th©i tùy ch‡ ÇŠu gi» ÇÜ®c câu PhÆt hiŒu này thì ‘niŒm PhÆt thành phi‰n’ së không thành vÃn ÇŠ, së tØ tØ Çåt ljn ‘S¿’ nhÃt tâm. 

Pháp môn TÎnh ñ¶ tÓt là tÓt ª ch‡ này, ngÜ©i Ç©i ai cÛng có th‹ làm ÇÜ®c, không phäi là m¶t chuyŒn cao siêu, quá khó ch£ng ai làm n°i; cÛng nhÜ chuyŒn khai ng¶ thì rÃt khó, không phäi ai cÛng có th‹ làm ÇÜ®c, trong hàng træm triŒu ngÜ©i khó có ÇÜ®c m¶t ngÜ©i làm n°i.  Ÿ Trung quÓc bån có th‹ ljm ra tên cûa mÜ©i ngÜ©i khai ng¶ không?  NiŒm PhÆt thì khác, ai cÛng có th‹ niŒm.  NiŒm PhÆt phäi miên mÆt, trong tâm luôn luôn phäi có câu PhÆt hiŒu này.  ChuyŒn này có th‹ làm ÇÜ®c, vÃn ÇŠ là bån t¿ mình không chÎu niŒm.  Khi có phiŠn não sanh lên thì bån không chÎu niŒm n»a.  Sân hÆn, hÃp tÃp, bÒn chÒn ÇŠu là phiŠn não, vui mØng cÛng là phiŠn não.  Khi bån cao hÙng, bån bè khách khÙa tÃp nÆp, nói chuyŒn vui vÈ thì bån së quên niŒm PhÆt.  ñây ÇŠu là phiŠn não.  ThÆt ra trong lúc phiŠn não cÛng có th‹ niŒm PhÆt, chÌ tåi bån không muÓn niŒm thôi.  N‰u bån có th‹ niŒm, rÃt là miên mÆt thành khÄn mà niŒm thì t¿ nhiên së ÇÜ®c thành phi‰n.

[ ñiŠm Çåm an nhàn (TrÀm trܧc an nhàn)]. 

Câu này chÌ rõ cæn bÎnh cûa nhiŠu ngÜ©i niŒm PhÆt hiŒn nay.  Có nhiŠu ngÜ©i rÃt døng công nhÜng låi hÃp tÃp muÓn mau thành công nên rÃt nôn nóng, khÄn trÜÖng.  NhÜ vÆy là có tâm mong cÀu.  S¿ thù th¡ng cûa niŒm PhÆt là tØ ch‡ có niŒm dÀn dÀn Çi ljn vô niŒm, tØ ch‡ có cÀu kh‰ nhÆp ljn không cÀu, tØ vãng sanh chÙng ljn vô sanh.  Phäi ÇiŠm Çåm yên ÇÎnh, không có các thÙ âu lo, bÒi hÒi, tâm trång s® ÇÜ®c s® mÃt, tâm bÒn chÒn không an.  Ngoài ra còn phäi an nhàn.  Có ngÜ©i rÃt n‡ l¿c nhÜng vì hÃp tÃp nôn nóng nên trª thành khÄn trÜÖng, ÇÙng ngÒi không yên. TØ ch‡ an nhàn Çi lên thêm m¶t bÆc n»a thì phäi muôn duyên buông xä, không ham không cÀu, làm m¶t ngÜ©i nhàn hå nhÃt trong th‰ gian, trong tâm không lo gì h‰t ngoài chuyŒn niŒm PhÆt.  Câu PhÆt hiŒu luôn luôn hiŒn tiŠn, không quái ngåi không Çiên Çäo, và ÇÜ®c ‘tÎch nhiên’ tâm an.  Cho nên hai ch» an nhàn rÃt quan tr†ng.  NgÜ®c låi n‰u nôn nóng, muÓn thÃy PhÆt thÃy hào quang, muÓn có ÇiŠm lå thì trܧc sau gì cÛng së bÎ bÎnh và bÎ chܧng ngåi.  Chúng ta vì sao m§i có th‹ an nhàn?  ñó là nh© tín tâm.  N‰u bån có lòng tin thì tâm bån rÃt an.  Có ngÜ©i nói tåi sao tôi niŒm hoài mà vÅn còn v†ng tܪng quá nhiŠu, ch¡c rÃt khó vãng sanh.  ñây là chܧng ngåi cûa h† t¿ tåo nên.  NgÅu ´ch Çåi sÜ có nói: ‘Vãng sanh ÇÜ®c không toàn do nÖi tín nguyŒn có hay không’.  Bån có tín tâm v»ng ch¡c, bån có chân thÆt phát nguyŒn không?   Có thiŒt là không lÜu luy‰n th‰ gi§i Sa Bà này, hâm m¶ th‰ gi§i C¿c Låc, nguyŒn cÀu vãng sanh không?  ThÆt ra thì rÃt nhiŠu ngÜ©i còn lÜu luy‰n th‰ gi§i này, còn muÓn sÓng thêm vài næm, còn muÓn trÜ©ng sanh bÃt lão!  Cho nên n‰u hâm m¶ th‰ gi§i C¿c Låc thì phäi phát Çåi nguyŒn.  Nh»ng thân b¢ng quy‰n thu¶c trong nhiŠu Ç©i nhiŠu ki‰p cûa mình hiŒn nay Çang trÀm luân trong bi‹n kh°, Çang Ç®i mình cÙu giúp.  NhÜng bån hiŒn nay là m¶t ngÜ©i cÛng còn trÀm luân trong bi‹n kh°, hiŒn gi© không có næng l¿c gì Ç‹ cÙu ngÜ©i khác.  ChÌ sau khi vãng sanh rÒi, nh© vào PhÆt l¿c gia trì m§i có næng l¿c và trí huŒ Ç‹ cÙu ngÜ©i khác.  Có tâm trång nhÜ vÆy, có Çåi nguyŒn nhÜ vÆy, và có tín có nguyŒn nhÜ vÆy thì t¿ nhiên së bi‰t cách niŒm PhÆt, nhÃt ÇÎnh së vãng sanh.  N‰u bån muÓn vãng sanh thì phäi hå thû công phu trên tín và nguyŒn.  N‰u bån tin sâu, nguyŒn thi‰t thì bån nhÃt ÇÎnh së ÇÜ®c vãng sanh.  ñÜ®c vÆy thì khi bån niŒm PhÆt, trong tâm së không hÃp tÃp, bÒn chÒn và t¿ nhiên së an nhàn.

[Thanh h®p v§i tâm,

Tâm h®p v§i thanh].

Âm thanh niŒm PhÆt phát ra tØ tâm thành khÄn, tâm thanh tÎnh thì t¿ nhiên së hòa hài an tÎnh, diŒu thiŒn cao nhã.  Âm thanh vi diŒu cûa câu niŒm PhÆt này tØ tai Çi vào b°n tâm, âm thanh tai nghe ÇÜ®c cÛng là âm thanh cûa mình niŒm, cho nên t¿ nhiên tÜÖng h®p, âm thanh h®p v§i tâm.  Âm thanh này là PhÆt hiŒu vån ÇÙc trang nghiêm, âm thanh này tØ nhï cæn Çi vào là t¿ tâm sª niŒm.  T¿ tâm niŒm PhÆt, t¿ tâm là PhÆt.  Cho nên t¿ tâm phäi tÜÖng Ùng v§i âm thanh nghe ÇÜ®c (sª væn chi thanh).  Thanh h®p v§i tâm, tâm Ùng v§i thanh.  Cho nên nói:[Âm thanh tÜÖng y].  Nói cho dÍ hi‹u là: tôi niŒm PhÆt, niŒm PhÆt có âm thanh, âm thanh giúp cho tôi.  Tôi niŒm PhÆt phát ra âm thanh, âm thanh này låi giúp cho tôi, nên nói là nÜÖng nhau mà niŒm.  CÙ niŒm nhÜ vÆy thì không cÀn dËp trØ v†ng niŒm, [v†ng niŒm t¿ dÙt].

ñoån thÙ ba:

[PhÆt hiŒu nhÜ châu,

Tâm nhÜ s®i dây]. 

N‰u bån không niŒm, nh»ng håt châu này tØng håt, tØng håt r©i råc, Çó là [Phân thì cách ly].  Lúc bån niŒm thì lÃy s®i dây xÕ nh»ng håt châu này thành xâu chu‡i.  Cho nên niŒm PhÆt là lÃy PhÆt hiŒu xÕ thành xâu, tÙc là [HiŒp thì thành xâu].  [Tâm không r©i PhÆt] nghïa là bÃt cÙ ch‡ nào, lúc nào trong tâm luôn không r©i câu PhÆt hiŒu.  ChuyŒn này không có ai cän trª bån, tÃt cä ÇŠu do bån có chÎu làm hay không.  MuÓn làm ljn tâm không r©i PhÆt, trܧc h‰t phäi [MiŒng không r©i niŒm].  MiŒng niŒm thì tÜÖng ÇÓi dÍ dàng.  Lúc miŒng Çang niŒm, tâm chÜa ch¡c là có PhÆt.  N‰u trong tâm có PhÆt thì miŒng ch¡c ch¡n có niŒm PhÆt.  MiŒng luôn niŒm câu PhÆt hiŒu này [NhÜ dây xÕ châu], câu này ti‰p theo câu trܧc [Liên tøc không ÇÙt].

ñoån thÙ tÜ:

[ChÜa ÇÜ®c nhÃt tâm,

Trܧc cÀu chuyên niŒm,

ChÜa ÇÜ®c không loån,

Trܧc h†c thành phi‰n] 

Bài này nói t§i vÃn ÇŠ vô cùng quan tr†ng cûa nh»ng ngÜ©i niŒm PhÆt hiŒn nay.  NhiŠu ngÜ©i xem ljn bän dÎch kinh Di ñà cûa pháp sÜ CÜu Ma La ThÆp nói ljn ‘nhÃt tâm bÃt loån’ nên nghï r¢ng n‰u không niŒm ljn nhÃt tâm bÃt loån thì không th‹ vãng sanh ÇÜ®c.  NhÜng có th‹ niŒm ljn trình Ƕ này rÃt khó, rÃt hi‰m, cho nên h† bi quan thÃt v†ng và trª nên tiêu c¿c lo rÀu.  Th¿c ra Çây không phäi là š cûa ÇÙc PhÆt vì trong kinh Vô LÜ®ng Th†, phÄm Tam BÓi Vãng Sanh (Ba BÆc Vãng Sanh) có ÇŠ ra ÇiŠu kiŒn cæn bän cûa nh»ng ngÜ©i vãng sanh là ‘nhÃt hܧng chuyên niŒm’.  Nghïa là chÌ cÀn bån thÆt thà niŒm, chuyên niŒm câu PhÆt hiŒu này, chÙ không Çòi bån phäi nhÃt tâm bÃt loån.  HÖn n»a kinh Di ñà cûa HuyŠn Trang pháp sÜ dÎch là ‘hŒ niŒm bÃt loån’.  Câu này nghïa là lúc bån niŒm PhÆt rÃt chuyên chú, ch£ng suy nghï lung tung, ÇiŠu này dÍ làm hÖn. 

NhÃt tâm có phân ra S¿ nhÃt tâm và Lš nhÃt tâm.  NiŒm ljn ‘S¿ nhÃt tâm’ thì Ki‰n Ho¥c và TÜ Ho¥c ÇŠu t¿ nhiên dÙt h‰t.  NiŒm ljn ‘Lš nhÃt tâm’ thì tÓi thi‹u cÛng phäi phá m¶t phÀn vô minh (vô minh t°ng c¶ng có 42 phÀn).  Ki‰n Ho¥c chia thành 10 loåi: Thân Ki‰n, Biên Ki‰n, Ki‰n Thû, Gi§i Thû, Tà Ki‰n, tham, sân, si, mån, nghi.  TÜ Ho¥c gÒm nh»ng thÙ vi t‰ tham, sân, si, mån.  Ai có th‹ diŒt trØ nh»ng chܧng ngåi này?  ChÌ cÀn còn m¶t chút tham, sân, si, mån thì bån không th‹ nào Çåt ljn ‘S¿ nhÃt tâm’.  Thí dø nhÜ tâm tham, ai cÛng muÓn dùng ÇÒ tÓt.  Không nh»ng tham vÆt chÃt låi còn tham ÇÜ®c ngÜ©i khác cung kính, Çây là tham danh, tham ÇÎa vÎ.  Bån có th‹ không giÆn không?  Thí dø m¶t câu chuyŒn thÆt xäy ra trong thÆp niên 30.  Có m¶t bà n† nguyên là v® cûa m¶t ông tܧng, bà này tu niŒm Çã lâu næm.  Trong nhà có chuyŒn xích mích v§i con dâu, m¶t hôm bà Çang tu niŒm nhÜng trong bøng còn giÆn con dâu, Çè nén không n°i tâm niŒm xÃu này, bà nghï ljn chuyŒn phäi gi‰t ch‰t con dâu thì m§i hä giÆn.  Bà Çi ki‰m con dao và khi nhìn thÃy xâu chu‡i Çang Çeo trên tay m§i gi¿t mình, æn næn và bÕ tâm muÓn gi‰t ngÜ©i này.  Låi còn si, còn mån n»a, cÓng cao ngã mån, ÇÓ kœ chܧng ngåi, mình Çúng ngÜ©i sai.  Phá h‰t tham, sân, si, mån thì m§i là ‘S¿ nhÃt tâm’, thiŒt là quá khó.  A La Hán Çoån dÙt Ki‰n Ho¥c và TÜ Ho¥c Çåt ljn lÆu tÆn thông, Çoån dÙt nhân ngã, thoát ra khÕi sanh tº.  N‰u pháp môn niŒm PhÆt phäi Çoån dÙt Ki‰n Ho¥c và TÜ Ho¥c m§i có th‹ thoát ly sanh tº luân hÒi thì cÛng khó giÓng nhÜ chÙng quä A La Hán, tåi sao låi nói là pháp môn dÍ tu, con ÇÜ©ng t¡t nhÃt?  ñÜÖng nhiên là không cÀn Çåt ljn trình Ƕ Çoån Ki‰n Ho¥c và TÜ Ho¥c, vãng sanh C¿c Låc cõi Phàm Thánh ñÒng CÜ ñ¶ không cÀn Çåt ljn ‘S¿ nhÃt tâm’.  N‰u có th‹ Çåt ÇÜ®c thì càng tÓt, có th‹ sanh vŠ PhÜÖng TiŒn H»u DÜ ñ¶.  N‰u chÙng ÇÜ®c ‘Lš nhÃt tâm’, phá m¶t phÀn vô minh, thì có th‹ chÙng m¶t phÀn pháp thân, sanh vŠ ThÆt Báo Trang Nghiêm ñ¶ (quÓc Ƕ cûa BÒ Tát), m¶t phÀn chÙng ÇÜ®c ThÜ©ng TÎch Quang ñ¶.

Chúng ta cæn cÙ vào ‘hŒ niŒm bÃt loån’ trong bän dÎch cûa HuyŠn Trang pháp sÜ và ‘nhÃt hܧng chuyên niŒm’ trong kinh Vô LÜ®ng Th† thì có th‹ kh£ng ÇÎnh r¢ng nhÃt hܧng chuyên niŒm là ÇiŠu kiŒn cÀn thi‰t phäi có.  Chuyên nghïa là chuyên nhÃt không thay Ç°i, và cÛng là chuyên tâm trì niŒm và hŒ niŒm bÃt loån.

Dï nhiên n‰u Çåt ljn nhÃt tâm bÃt loån thì vãng sanh thÜ®ng phÄm càng tÓt.  NhÜng n‰u chÜa ÇÜ®c nhÃt tâm trܧc h‰t phäi chuyên niŒm.  Chuyên nhÃt bÃt bi‰n là nói v§i nh»ng ngÜ©i thÜ©ng thay Ç°i š ki‰n.  Ÿ núi này trông núi n†, h† ch£ng vØa lòng v§i pháp môn tu niŒm cûa mình.  Hôm nay muÓn tham thiŠn, ngày mai låi muÓn h†c trì chú; niŒm PhÆt ÇÜ®c hai ngày rÒi låi h†c Khí Công.  Nh»ng ngÜ©i này h†c môn gì cÛng luÓng công.  Chúng ta là PhÆt tº thì phäi nghe theo l©i dåy cûa ÇÙc PhÆt; tu hành th©i måt pháp chÌ có pháp môn niŒm PhÆt là có th‹ giäi thoát, phäi nên nhÃt hܧng chuyên niŒm A Di ñà PhÆt.

[ChÜa ÇÜ®c không loån,

Trܧc h†c thành phi‰n]

Ch£ng th‹ làm ÇÜ®c m¶t chút cÛng không loån thì trܧc h‰t phäi làm thành phi‰n.  Tôi ch£ng th‹ không tán loån nhÜng tôi có mÃy chøc câu niŒm thành m¶t phi‰n, trong mÃy chøc câu này không có tåp niŒm.  ñây là tình trång cûa ngÜ©i chân thÆt døng công.  M¶t hôm có m¶t ngÜ©i nói v§i tôi r¢ng anh ta không th‹ tìm ÇÜ®c hai câu PhÆt hiŒu niŒm ÇÜ®c thanh tÎnh.  Tôi nói v§i anh r¢ng anh thiŒt không sai tí nào.  Th‰ nên chúng ta phäi kiên quy‰t chân thÆt niŒm, trܧc phäi niŒm thành phi‰n.

[ThiŒt là chuyên cÀn] phäi thiŒt chuyên cÀn.

‘N‰u tr©i không lånh thÃu xÜÖng

Làm sao mai nª r¿c mùi hÜÖng.’

Lånh thÃu xÜÖng không phäi là chuyŒn nhÕ.  Chúng ta Çã trÀm luân trong bi‹n sanh tº không bi‰t là bao nhiêu ki‰p rÒi.  ñÙc PhÆt có nói: ‘ChÌ tính nh»ng khi làm chó tr¡ng, xÜÖng cûa tôi cÛng cao b¢ng núi Tu Di‘.  Luân chuy‹n trong løc Çåo vô lÜ®ng ki‰p sanh tº, bây gi© phäi chuy‹n bi‰n låi ngay trong Ç©i này, không Çi luân hÒi n»a.  ñây là m¶t chuyŒn vô cùng tr†ng Çåi mà chúng ta không th‹ nào không giäi quy‰t cho xong.  ChuyŒn này rÃt quan tr†ng, nh»ng chuyŒn khác ÇŠu là trò chÖi cûa trÈ con, ÇŠu là b†t bong bóng, nhÜ m¶ng, huyÍn, b†t, bóng, dù cho tÓt ÇËp mÃy Çi n»a thì cÛng là b†t xà bông.  Cho dù rÃt ÇËp nhÜng qua m¶t phút chÓc thì nó nhÃt ÇÎnh phäi v« tan.  Tôi næm nay gÀn tám mÜÖi tu°i rÒi, ch§p m¡t là phäi v« tan.  TÃt cä ÇŠu là kh°, không, vô thÜ©ng, cho nên phäi chân cÀn, chân chuyên.  Có nhiŠu ngÜ©i cái gì cÛng tu m¶t chút, trong lúc tÌnh t†a låi tܪng tham thiŠn, Çang lúc niŒm PhÆt låi muÓn h†c trì chú, muÓn niŒm Di ñà, rÒi muÓn niŒm ñÎa Tång, niŒm Quán Âm BÒ Tát.  ñây không phäi là tu thiŒt mà là pha trò vui chÖi.  Chân cÀn, chân chuyên thì công hiŒu t¿ nhiên có th‹ thÃy ÇÜ®c. [HiŒu quä t¿ thÃy.  Không cÀn hÕi ngÜ©i.  Hãy xin t¿ xét]  CÛng nhÜ ngÜ©i uÓng nܧc, lånh nóng thì t¿ bi‰t.

Bài thÙ hai: Thâm diŒu thiŠn kŒ.

N¶i dung cûa bài thÙ hai này là thâm diŒu thiŠn.  Tåi sao låi nói ljn thiŠn?  Trong kinh ñåi TÆp có nói: ‘NhÜ®c nhân Çán niŒm A Di ñà, thÎ danh vô thÜ®ng thâm diŒu thiŠn’ (Tåm dÎch: N‰u có ngÜ©i chÌ niŒm A Di ñà, Çó là vô thÜ®ng thâm sâu vi diŒu thiŠn).  Không nh»ng là thiŠn mà låi là thiŠn thâm sâu, thiŠn vi diŒu, là thiŠn vô thÜ®ng thâm diŒu.  Gi§i trí thÙc ª Trung quÓc th©i xÜa (giai cÃp sï Çåi phu) rÃt hâm m¶ ThiŠn Tông, khinh rÈ TÎnh ñ¶, cho r¢ng chÌ có ThiŠn Tông m§i là pháp cao thâm huyŠn diŒu, TÎnh ñ¶ chÌ dành cho hång ngu phu ngu phø (ông già bà cä lÄm cÄm).  ThÆt ra nhÆn thÙc này cûa h† rÃt Çiên Çäo, cÛng nhÜ ngÜ©i mù con cûa ông nhà giàu, thân Çang ª trong cûa cäi giàu sang mà bÎ cûa cäi giàu sang làm t°n håi.  Ngoài ra có rÃt nhiŠu ngÜ©i tu lâu rÒi nhÜng không thành công, trª nên tiêu c¿c, cho là cái gì mình cÛng làm không ÇÜ®c.  Xem kinh cÛng không kh‰ nhÆp, càng không có trình Ƕ Ç‹ tham thiŠn, h†c MÆt Tông thì còn nhiŠu ch‡ hoài nghi, pháp môn nào h† cÛng không theo ÇÜ®c nên chÌ còn cách niŒm PhÆt thôi!  NgÜ©i có quan Çi‹m nhÜ vÆy tuy tu TÎnh ñ¶, nhÜng ÇÓi v§i TÎnh tông không có nhÆn thÙc và quan niŒm chính xác.

          Vô thÜ®ng thâm diŒu thiŠn này ª Çây là chÌ Bát Nhã trong Løc ñ¶.  PhÀn Çông khi nói ljn ThiŠn ÇÎnh là chÌ næm thÙ ÇÀu tiên trong Løc ñ¶.  TÃt cä ÇŠu dùng ch» thiŠn nhÜng låi có s¿ sai biŒt rÃt l§n.  Kinh giáo nói næm Ƕ ÇÀu ( BÓ Thí, Trì Gi§i, NhÅn Nhøc, Tinh TÃn, và ThiŠn ñÎnh) nhÜ là ngÜ©i mù, ljn Bát Nhã m§i có m¡t, m§i có th‹ thÃy ÇÜ®c vån vÆt trong tr©i ÇÃt.  Ÿ Çây nói thâm diŒu thiŠn không phäi muÓn ÇŠ xܧng m†i ngÜ©i tham thiŠn, mà là nói bån Çang niŒm PhÆt thì cÛng là Çang tham vô thÜ®ng thâm diŒu thiŠn.

          [Có Çåi phܧc ÇÙc m§i niŒm PhÆt  (H»u Çåi phܧc ÇÙc thÌ niŒm PhÆt)]  Câu ÇÀu tiên cÛng nhÜ ti‰ng sÜ tº hÓng (hét) làm chÃn Ƕng træm loài thú.  Nói cho nh»ng ngÜ©i coi thÜ©ng TÎnh ñ¶, ÇØng tܪng r¢ng ngu phu ngu phø ÇŠu có th‹ niŒm PhÆt rÒi khinh rÈ TÎnh ñ¶.  Nh»ng ngÜ©i  tu TÎnh ñ¶ cÛng ÇØng cho r¢ng cæn khí cûa mình thÃp, không có khä næng tu pháp môn khác, không có biŒn pháp nên m§i tu TÎnh ñ¶.  Phäi bi‰t chÌ có ngÜ©i có ‘Çåi phܧc ÇÙc’ m§i có th‹ tín th† pháp môn niŒm PhÆt, m§i niŒm PhÆt ÇÜ®c.  Th‰ nên chúng ta phäi càng tin tܪng hÖn.  Trong kinh Vô LÜ®ng Th† có nói: ‘NhÜ®c bÃt vãng tích tu phܧc huŒ, Ü thº chánh pháp bÃt næng væn’ , nghïa là ‘ N‰u nhiŠu Ç©i trܧc không có tu phܧc huŒ sâu dày thì không th‹ nghe ÇÜ®c pháp môn niŒm PhÆt này, cho dù chÌ là tåm th©i nghe ljn m¶t chút thôi cÛng không th‹ ÇÜ®c'. Câu này rÃt hay, bån phäi ÇŠ cao tinh thÀn, nâng cao dÛng khí, phäi có ÇÀy Çû t¿ tin, pháp môn vô cùng thù th¡ng này hôm nay chúng ta có duyên g¥p ÇÜ®c thì chúng ta phäi trân tr†ng.

          [Phát BÒ ñŠ tâm tu thÆp thiŒn].  Kinh Vô LÜ®ng Th† nói ba bÆc vãng sanh ÇŠu phäi phát BÒ ñŠ tâm nhÃt hܧng chuyên niŒm.  Phát BÒ ñŠ tâm ÇÜ®c nói rÃt tÜ©ng tÆn trong ‘TÎnh Tông tâm y‰u’, ª Çây gi§i thiŒu giän lÜ®c nhÜ sau: BÒ ñŠ tâm Çåi khái là tâm k‰t h®p tØ tâm Çåi trí huŒ, Çåi tØ bi, và Çåi nguyŒn l¿c.  Kinh Hoa Nghiêm nói ba tâm này cÛng nhÜ Çèn dÀu cúng PhÆt, phäi có dÀu, tim Çèn, và ánh sáng; ba thÙ thi‰u m¶t thì không ÇÜ®c.  ñây là nói BÒ ñŠ tâm là Çèn, trí huŒ, tØ bi, và nguyŒn l¿c ba thÙ k‰t h®p låi làm thành Çèn cúng PhÆt.  Chúng ta thÜ©ng niŒm tÙ ho¢ng thŒ nguyŒn:’ Chúng sanh vô tÆn thŒ nguyŒn Ƕ, phiŠn não vô biên thŒ nguyŒn Çoån, pháp môn vô lÜ®ng thŒ nguyŒn h†c, PhÆt Çåo vô thÜ®ng thŒ nguyŒn chÙng’  Çây là thuÆn theo ‘s¿’ phát tâm.  ThuÆn theo ‘lš’ phát tâm thì sao, Çó là nhÜ kinh Kim Cang nói ‘ñ¶ vô lÜ®ng vô biên chúng sanh, mà thÆt không m¶t chúng sanh ÇÜ®c Ƕ’.  ñây là phá pháp chÃp.  Bån cä ngày Ƕ sanh nhÜng không có tܧng mình Ƕ sanh.  Phäi phát khªi tâm BÒ ñŠ và có ÇÀy Çû trí huŒ sâu r¶ng nhÜ vÆy.

          Tu thÆp thiŒn.  Nói chung, giáo pháp cûa ÇÙc Th‰ tôn lÃy pháp Tam ThØa c¶ng vào Thiên ThØa và Nhân ThØa làm thành NgÛ ThØa.  ñây là s¿ giáo hoá toàn b¶ cûa ÇÙc PhÆt, quy‰t không có ngÜ©i càng ngày càng giác ng¶ mà vÅn làm ác nhÜ cÛ.  N‰u nói giác ng¶ là h† nói láo; ngÜ©i không làm chuyŒn tÓt mà Çòi thành PhÆt, Çây là chuyŒn khôi hài.  Tu hành là chuyŒn cûa thiŒn nam tº, thiŒn n» nhân làm, m†i ngÜ©i ÇŠu dÙt ác tu thiŒn.  Gi» ngÛ gi§i thì ÇÜ®c thân ngÜ©i; tu thÆp thiŒn thì ÇÜ®c sanh cõi tr©i.  ñÓi ngÜ®c v§i thÆp thiŒn là thÆp ác.  Thân có ba: sát sanh, tr¶m c¡p, và tà dâm.  KhÄu có bÓn: nói láo, nói l©i thêu dŒt, nói lÜ«i hai chiŠu và nói l©i ác Ƕc. Ý có ba: tham, sân, và si.  ThÆp thiŒn là không làm thÆp ác, Çây là chÆn ÇÙng ÇiŠu ác; thí dø không sát sanh mà còn phóng sanh, không tham mà còn bÓ thí.  Bªi vÆy nói thÆp thiŒn sanh cõi tr©i Çâu có dÍ, vì hoàn toàn d¿a vào sÙc l¿c cûa chính mình.  NiŒm PhÆt phát nguyŒn vãng sanh có PhÆt l¿c gia bÎ; nhÜng cÛng không th‹ nói tôi chÌ niŒm PhÆt, chuyŒn thiŒn này tôi có th‹ không làm.  ñây là sai lÀm.  Không chÎu làm viŒc thiŒn Ç‹ làm l®i ích cho ngÜ©i khác thì có BÒ ñŠ tâm không?  N‰u không phát BÒ ñŠ tâm thì có th‹ vãng sanh không?  Bªi vÆy nên phäi tu thiŒn.  NiŒm PhÆt là chánh hånh, chúng ta phäi b° túc b¢ng thiŒt nhiŠu tr® hånh.  Kinh Vô LÜ®ng Th† nói rÃt nhiŠu, th‰ gian chúng ta có næm thÙ ác, næm thÙ thÓng kh°, næm thÙ thiêu ÇÓt.  Næm thÙ ác là sát sanh, tr¶m c¡p, tà dâm, nói láo, và uÓng rÜ®u (nói r¶ng ra là thÆp ác).  ñ©i hiŒn tåi chÎu ác báo là næm thÙ thÓng kh°.  ñ©i sau phäi vô ÇÎa ngøc là næm thÙ thiêu ÇÓt.  Trong kinh không ngØng khuyên ræn và khuyên nhû ngÜ©i Ç©i phäi tu thÆp thiŒn.

          [PhÆt nói vô thÜ®ng thâm diŒu thiŠn (PhÆt thuy‰t vô thÜ®ng thâm diŒu thiŠn)

NgÜ©i thÜ©ng xem nhÜ pháp nông cån (Thi‹n nhân ÇÜÖng tác thi‹n pháp khán)]

PhÆt nói niŒm PhÆt A Di ñà là vô thÜ®ng thâm diŒu thiŠn.  NhÜng có nhiŠu ngÜ©i låi nói niŒm PhÆt là pháp thô thi‹n.  ThiŒt ra cái gì thô thi‹n vÆy?  Chính là ngÜ©i nói câu ‘niŒm PhÆt là pháp thô thi‹n’, h† thô thi‹n.  Vì chính h† nông cån nên nói pháp niŒm PhÆt là nông cån.  Bªi vÆy chúng ta phäi phát tâm ít có (hy h»u tâm), có th‹ nghe ÇÜ®c pháp này, có th‹ tin ÇÜ®c pháp này là thiŒn cæn, thiŒn duyên tích lÛy tØ nhiŠu ki‰p m§i có.  Chúng ta phäi trân tr†ng, phäi g¡ng sÙc; lúc này m¥t tr©i chÜa l¥n hãy mau Çi vŠ nhà.

[Oai nghi trang nghiêm ba nghiŒp tÎnh (TÙ nghi trang nghiêm tam nghiŒp tÎnh)

Kiên quy‰t gi» gi§i ÇØng Ç‹ phåm  (Kiên thû tr†ng gi§i vÆt thi‹u phåm)]

TÙ nghi là bÓn thÙ oai nghi: Çi, ÇÙng, n¢m, ngÒi.  Chúng ta là ngÜ©i niŒm PhÆt trong bÓn oai nghi này phäi Çoan chánh thân tâm làm cho trang nghiêm.  Tam nghiŒp là thân, khÄu, š, tÃt cä ÇŠu phäi thanh tÎnh, không ô nhiÍm.  Trܧc h‰t là không ÇÜ®c phåm các gi§i chánh (tr†ng gi§i).  Trong các gi§i, n¥ng nhÃt là báng pháp (hûy báng chánh pháp).  Thí dø nói PhÆt pháp là giä, cách báng pháp này thì chúng ta không nói.  NhÜng chúng ta cÛng có khi báng pháp; nhiŠu lúc bån hùa theo ngÜ©i ta nói kinh Çi‹n nào Çó là giä.  NgÜ©i Çó thiŒt là m¶t thiŒn tri thÙc, có ngÜ©i phÌ báng, bån låi phø h†a vào và nói ngÜ©i Çó thi‰u Çåo ÇÙc.  TÃt cä nh»ng chuyŒn nhÜ vÆy ÇŠu là báng pháp.  CÓ š nói thêm thì cÛng không tÓt.  Nói thêm không Çúng s¿ thÆt là ‘tæng ích báng’, cÓ š nói ít Çi là ‘giäm t°n báng’.   T¶i báng pháp rÃt n¥ng, nhÃt là ngÜ©i th† gi§i xong làm chuyŒn ác thì so v§i ngÜ©i không th† gi§i còn n¥ng t¶i hÖn n»a.  NgÜ©i không th† gi§i gi‰t ch‰t ông TrÜÖng Tam, tÜÖng lai bÎ TrÜÖng Tam gi‰t låi thì huŠ.  NgÜ©i th† gi§i thì khác, phá bÓn tr†ng gi§i là t¶i ÇÎa ngøc.  N‰u bån phåm gi§i sát, bån bÎ ngÜ©i Çó gi‰t låi thì tÃt nhiên rÒi, nhÜng bån phäi dža ÇÎa ngøc, lên núi Çao, xuÓng våc dÀu.  Cho nên chúng ta Çã th† gi§i thì ch£ng th‹ không nghiên cÙu gi§i luÆt, ch£ng th‹ không hi‹u rõ gi§i luÆt.  Phäi gi» gi§i, không ÇÜ®c vi phåm.  N‰u phá gi§i, thì bån là ÇÒ dùng bÎ lûng l‡ (lÆu).  NhÜ cái chén bÎ lûng l‡, trong chén Ç¿ng ÇÀy nܧc ÇÜ®c m¶t lúc thì nܧc chäy thoát h‰t.   Cho nên phäi nh§ kÏ bÓn ch» ‘kiên thû tr†ng gi§i’ này trong tâm.

[Phá bÕ cºa nhân ngã thÎ phi

Buông bÕ bình sanh ÇiŠu hi‹u bi‰t]

Có Ta, có NgÜ©i thì có thÎ phi, có thÎ phi thì có thÜÖng ghét, lÃy bÕ, các thÙ ÇÓi Çãi không giÓng nhau, các thÙ phân biŒt Çúng - sai.  TØ Çó sanh ra muôn thÙ phiŠn não ch£ng ai thoát ra ÇÜ®c, cho nên g†i là cái cºa (quan).  CÛng giÓng nhÜ lao ngøc ª dܧi ÇÃt vÆy, m¶t mình làm ‘tÜ®ng tùy táng’ (tÜ®ng ngÜ©i dùng Ç‹ chôn theo vua).  Nguyên do cûa nh»ng chuyŒn ác ÇŠu tØ m¶t ch» ‘ngã’ (tôi) làm ra.  Có Ta là có NgÜ©i, vïnh viÍn không có lÓi thoát, cho nên xÜng là ‘quan’.  Nh»ng chuyŒn thÎ phi này không có cách gì trÓn thoát ÇÜ®c.  NgÜ©i xuÃt gia, có ai bi‰t ÇÜ®c nh»ng chuyŒn thÎ phi này trong chùa ít hÖn ª ngoài th‰ gian không?  Cho nên nói, ôi chao, n‰u bi‰t trܧc nhÜ vÆy thì chúng ta không xuÃt gia còn hÖn.  Nh»ng thÙ nhân - ngã, thÎ - phi này không nh»ng ngÜ©i tåi gia có, ngÜ©i xuÃt gia cÛng có.  Cái cºa thÎ phi này, tÙc là tôi Çúng anh sai, thÎ thÎ phi phi không phá ÇÜ®c thì không th‹ nào tu hành ÇÜ®c. 

Bܧc thêm m¶t bܧc n»a, [Buông bÕ bình sanh ÇiŠu hi‹u bi‰t] trong ÇÀu chÙa ÇÀy nh»ng thÙ tri ki‰n không cÀn ljn, t¿ cho là mình rÃt có h†c thÙc, thiŒt ra chÌ là m¶t sÓ tà ki‰n.  Nên buông bÕ h‰t nh»ng thÙ này, quét såch cho h‰t.  Phäi døng công phu trên ch» ‘xä’.  Xä là xä bÕ nh»ng thÙ tri ki‰n (s¿ hi‹u bi‰t) không cÀn thi‰t này.  NhÜng ch» xä này rÃt khó, xä thân dÍ, xä bÕ tri ki‰n rÃt khó.  ThÖ cûa thÀy Hå ÇŠu chÌ rõ nh»ng thÙ cÙu mång cæn bän này.

[Nói huyŠn nói diŒu không liên can (ñàm huyŠn thuy‰t diŒu bÃt tÜÖng can)

          Ba ch» chánh truyŠn thÆt thà niŒm (Tam t¿ chánh truyŠn lão thÆt niŒm)]

MiŒng nói huyŠn mà tâm chÜa thÃu rõ, l©i nói cao diŒu mà hành vi thÃp kém, cho dù æn nói rÃt lÜu loát, vi‰t sách n°i ti‰ng, ÇÜ®c danh xÜng PhÆt h†c Çåi sÜ danh d¿, ÇÓi v§i ngÜ©i và ÇÓi v§i mình có ích l®i gì, ÇÓi v§i sanh tº Çåi s¿ hoàn toàn không có liên can gì cä.  Hi‹u bi‰t càng nhiŠu chܧng ngåi vŠ ‘lš th‹’ càng sâu, so v§i nh»ng phiŠn não và chܧng ngåi vŠ ‘s¿’ càng khó diŒt trØ.  Nói chung là lÃy dây t¿ trói mình, muÓn ti‰n lên låi bÎ tøt xuÓng.  NgÜ©i chân thÆt dï nhiên không chÎu nhÜ vÆy mà còn phát tâm Vô ThÜ®ng BÒ ñŠ, noi theo l©i dåy cûa ÇÙc PhÆt Thích Ca và Di ñà nguyŒn häi, chÌ tu niŒm PhÆt.  Trong diŒu pháp niŒm PhÆt chÌ tu trì danh niŒm PhÆt, chÌ thÆt thà niŒm m¶t câu hÒng danh.  Không cÀu nhÃt tâm, không trØ v†ng tܪng, không tham tÎnh cänh, không tham (niŒm PhÆt) là ai.  (BÓn ÇiŠu trên Çây ÇÜ®c g†i là bÓn bí quy‰t cûa pháp niŒm PhÆt).  ChÌ m¶t câu Nam mô A Di ñà PhÆt, câu sau nÓi liŠn theo câu trܧc.  ñây chính là vô thÜ®ng thâm diŒu thiŠn, Çây m§i là chân truyŠn cûa ÇÙc PhÆt Thích Ca.  ThiŒn ñåo Çåi sÜ có nói: ‘Nguyên do ÇÙc PhÆt Thích Ca xuÃt hiŒn ª th‰ gian chúng ta cÛng chÌ là muÓn nói Di ñà B°n NguyŒn Häi’.  NgÅu ´ch Çåi sÜ nói:’ M¶t câu PhÆt hiŒu là pháp A NÆu ña La Tam MiŒu Tam BÒ ñŠ mà ÇÙc Th‰ tôn Ç¡c ÇÜ®c’.  ChÌ có thiŒt thà niŒm PhÆt m§i là chân truyŠn cûa tÃt cä giáo pháp.

[ñó là cây Çèn trong Çêm tÓi

          ThuyŠn trong bi‹n kh°, ki‰m chém ma]

ChÌ có thiŒt thà niŒm PhÆt là cây Çèn chi‰u sáng trong Çêm dài Çen tÓi cûa chúng sanh, con thuyŠn ra khÕi bi‹n kh°, cây bäo ki‰m ‘kim cang vÜÖng’ chém trØ ma chܧng.  Quan tr†ng là ª ch» ‘thiŒt thà’ (lão thÆt), ngÜ©i Ç©i coi thÜ©ng hai ch» ‘thiŒt thà và bình thÜ©ng’.  TÎnh ng» có câu: ‘ñåo tåi bình thÜ©ng trung, tích quân vi hi‹u thº’, tåm dÎch ‘ñåo là ª ch‡ bình thÜ©ng, ti‰c là ngÜ©i thÜ©ng không hi‹u’.

[(N‰u muÓn) Nh° gÓc sanh tº trong nhiŠu ki‰p

(Phäi) LiŠu thân này làm kÈ ngu ngÓc]

Chúng ta ÇÜ®c sanh làm ngÜ©i, ÇÜ®c nghe PhÆt pháp, tin n°i pháp môn TÎnh ñ¶, thÆt là nh© nhiŠu Ç©i tu hành m§i có ÇÜ®c ngày nay.  Chúng ta Çã tu hành nhiŠu ki‰p, tåi sao hôm nay còn lÜu låc trong chÓn luân hÒi, trong bi‹n sanh tº trÒi lên, høp xuÓng?  Chính vì gÓc rÍ cæn bän cûa sanh tº rÃt khó diŒt trØ.  Bªi vÆy nên chúng ta phäi phát chí nguyŒn l§n, quy‰t ÇÎnh ngay trong Ç©i này, nh° tÆn gÓc rÍ cæn bän cûa sanh tº trong nhiŠu ki‰p.  ñây là chí l§n thÃu tr©i cao, là chuyŒn vï Çåi chÜa tØng xäy ra trong nhiŠu ki‰p, Çåi tâm muÓn t¿ giác và giác tha, cho nên phäi liŠu mång không lo ljn thân này Ç‹ diŒt trØ m†i s¿ khó khæn.  CÛng nhÜ trong vòng bao vây trùng ÇiŒp cûa quân ÇÎch, liŠu mång tìm ra m¶t con ÇÜ©ng thoát thân.  ñây là cu¶c chi‰n ÇÃu gi»a nghiŒp l¿c và ta (chân tâm).  Phäi dùng võ khí thiŒt, không phäi Çánh giä v© bi‹u diÍn trên sân khÃu, cho nên phäi liŠu mång này làm nhÜ m¶t kÈ ngu ngÓc, không làm m¶t ngÜ©i thông minh mÜu k‰ xäo quyŒt.  H† tØng gi© tØng phút cÛng ÇŠu ÇÀu cÖ thû xäo, xem xét tình th‰, k‰t giao v§i quyŠn quš, Çoåt danh Çoåt l®i, gåt gÅm ngÜ©i, không ngØng dùng các thÙ mÜu k‰, ljn cuÓi cùng rÒi thì ngÜ©i chÎu thiŒt thòi cÛng là mình mà thôi.  NgÜ©i muÓn cùng chúng sanh thoát bi‹n kh° sanh tº tÃt nhiên phäi diŒt trØ nh»ng hành vi này, m¥c cho ngÜ©i Ç©i chê cÜ©i mình là m¶t kÈ ngu ngÓc cÛng không hÓi hÆn.  TÓng Cao Phong thiŠn sÜ (thÀy cûa quÓc sÜ Nguyên Trung Phong) vì tham câu thoåi ÇÀu ‘Khi không n¢m m¶ng, chû nhân ông ª tåi Çâu Ç‹ an thân lÆp mång’ nên thŠ là: ‘LiŠu m¶t Ç©i này làm kÈ ngu ngÓc, quy‰t phäi hi‹u rõ ngay trong lúc này’.  Quä nhiên næm næm sau ngài Çåi triŒt Çåi ng¶.

          [Næm tông Tám giáo m¶t câu tóm (NgÛ tông Bát giáo nhÃt cú thâu)

          ñØng ª ngoài niŒm tìm phÜÖng tiŒn (Thi‰t måc niŒm ngoåi mích phÜÖng tiŒn)]

          Næm tông là ThiŠn Tông ‘M¶t hoa nª næm cánh’ (NhÃt hoa khai ngÛ diŒp).  Næm tông là phái Lâm T‰, Tào ñ¶ng, Quy NgÜ«ng, Vân Môn, Pháp Nhãn.  Bát giáo là Giáo Hå, Thiên Thai tông lÆp ra Hóa Pháp TÙ Giáo: Tång, Thông, BiŒt, Viên và Hóa Nghi TÙ Giáo: ñÓn, TiŒm, Bí mÆt, BÃt ÇÎnh, t°ng c¶ng là tám giáo.  Næm tông trong ThiŠn Tông và tám giáo trong Giáo Hå ÇŠu tóm thâu trong câu PhÆt hiŒu này.  NgÅu ´ch Çåi sÜ có nói:

‘Tam Tång mÜ©i hai b¶ kinh luÆn, tÃt cä gi§i luÆt, và ThiŠn tông m¶t ngàn bäy træm công án cÛng ÇŠu n¢m g†n trong câu PhÆt hiŒu này’.  Låi nói tÃt cä thiŠn ÇÎnh cÛng ÇŠu n¢m trong câu PhÆt hiŒu này, th‰ nên m§i bi‰t câu PhÆt hiŒu này có ÇÀy Çû công ÇÙc, tÙc là t°ng trì Çà ra ni.  Do Çó trong khi niŒm PhÆt tuyŒt ÇÓi ÇØng Çi tìm nh»ng pháp môn cao siêu, ÇØng tìm con ÇÜ©ng phÜÖng tiŒn nào n»a, Çó ÇŠu là t¿ làm kh° mình (dung nhân t¿ nhiÍu).

[ChÆm quá, nhanh quá ÇŠu là bÎnh

          Càng mong nhÃt tâm, tâm càng loån]

          Bài trܧc nói âm thanh niŒm PhÆt l§n nhÕ, ti‰t tÃu không nên gián Çoån.  ñoån này nói niŒm không ÇÜ®c quá nhanh ho¥c quá chÆm.  Quá chÆm thì v†ng tܪng dÍ khªi lên và tåo nên ‘bÎnh nuôi dÜ«ng thÙc’.  Quá nhanh thì dÍ khÄn trÜÖng, tai nghe ti‰ng niŒm PhÆt không rõ ràng änh hܪng rÃt l§n.  Bªi vÆy nên chÆm quá và nhanh quá ÇŠu không tÓt, phäi bi‰t ÇiŠu hòa tÓc Ƕ cho thích h®p.   PhÜÖng pháp thÜ©ng có hiŒu quä là m§i b¡t ÇÀu thì niŒm chÆm m¶t chút, tØ tØ rÒi niŒm nhanh lên, ljn khi không nhanh hÖn ÇÜ®c n»a thì dØng låi, rÒi sau Çó b¡t ÇÀu trª låi tØ ÇÀu.  Trong lúc niŒm không trØ v†ng tܪng, không cÀu nhÃt tâm.  ñây là n¶i dung chính cûa bÓn bí quy‰t niŒm PhÆt.  Tú tài TrÜÖng Chuy‰t Ç©i ñÜ©ng có câu thÖ rÃt n°i ti‰ng: ‘Døc Çoån v†ng tܪng tr†ng tæng bÎnh’ (Càng muÓn trØ v†ng tܪng càng thêm tŒ).  Vì càng muÓn trØ v†ng tܪng thì ‘trØ m¶t c¶ng thêm hai’.  Cùng m¶t Çåo lš nhÜ vÆy là không cÀu nhÃt tâm.  ñang lúc niŒm PhÆt thì không cÀu nhÃt tâm ho¥c phân biŒt, tính toán, xem xét coi mình ÇÜ®c nhÃt tâm chÜa.  NhÜ vÆy không còn là ‘thành thÆt niŒm’ mà là h»u vi pháp.

          [Chí cÙng nhÜ s¡t, då nhÜ tÖ (Chí kiên nhÜ cÜÖng khí nhÜ miên)

          Không gián, không tåp, t¿ thành phi‰n (BÃt gián bÃt tåp t¿ thành phi‰n)]

          ThŒ nguyŒn phäi cÙng r¡n nhÜ s¡t thép.  Lúc ÇÙc PhÆt Di ñà còn trong th©i kÿ tu nhân có phát nguyŒn: ‘Cho dù thân này có mÃt trong s¿ kh° thì nguyŒn tâm cÛng vïnh viÍn không thoái chuy‹n’, Çây là dåy cho chúng ta câu ‘Chí cÙng nhÜ s¡t’.  Chí phäi cÙng r¡n nhÜng tâm phäi nhu nhuyÍn.  N‰u cÓ chÃp š ki‰n cûa mình thì së trª thành ngÜ©i cang cÜ©ng khó giáo hóa, h†a håi không gì hÖn.  Trong kinh Vô LÜ®ng Th† nói ngÜ©i ª cõi C¿c Låc có ‘thân tâm nhu nhuyÍn’.  Khí nhÜ miên là nói tâm š nhu nhuyÍn, t¿ nhiên dÍ ÇÜ®c giáo hoá. 

          Trong lúc niŒm PhÆt không ÇÜ®c gián Çoån và tán loån.  Không gián không tåp (không gián Çoån và không tåp loån) thì niŒm PhÆt t¿ nhiên dÍ thành phi‰n.  N‰u Çåt ÇÜ®c nhÃt tâm bÃt loån thì tÃt nhiên phäi Çåt ÇÜ®c NiŒm PhÆt Bäo VÜÖng Tam Mu¶i.

[Nhân tâm quä PhÆt cùng cäm Ùng

Thân th‹ cänh gi§i dÀn chuy‹n bi‰n]

Chúng ta niŒm PhÆt là tu hành trong nhân ÇÎa (th©i gian tu nhân cûa BÒ Tát).  Cái tâm cûa chúng ta hiŒn tåi Çang niŒm PhÆt là cái tâm ª trong nhân ÇÎa, g†i là ‘nhân tâm’.  Cái niŒm chúng ta Çang niŒm là PhÆt A Di ñà, PhÆt là vÎ Çã Ç¡c quä giác ng¶, g†i là ‘quä PhÆt’.  Lúc chúng ta niŒm PhÆt, ‘nhân tâm’ cûa chúng ta và ‘quä PhÆt’ cûa PhÆt A Di ñà h‡ tÜÖng cäm Ùng lÅn nhau.  Trong tâm cûa chúng ta bao gÒm vån ÇÙc cûa PhÆt A Di ñà.  Tâm cûa PhÆt trùm kh¡p m†i nÖi (bi‰n mãn nhÃt thi‰t xÙ); chúng ta Çang niŒm PhÆt là niŒm trong tâm PhÆt, NhÜ Lai ÇŠu thÃy, ÇŠu bi‰t, không có chút nào có th‹ làm giä làm dÓi ÇÜ®c. HÖn n»a, tâm cûa chúng ta và tâm cûa PhÆt ÇŠu trùm kh¡p m†i nÖi, cho nên PhÆt cÛng có ª trong tâm cûa chúng ta.  Tåi sao chúng ta có th‹ niŒm PhÆt ÇÜ®c? Tåi vì PhÆt Çang niŒm chúng ta, PhÆt Çang nhi‰p th† chúng ta ÇÃy.  N‰u PhÆt không nhi‰p th† thì chúng ta bÎ phiŠn não trói bu¶c không th‹ niŒm PhÆt ÇÜ®c.  Lúc chúng ta niŒm PhÆt là lúc PhÆt niŒm chúng ta; nhân tâm và quä PhÆt cäm niŒm lÅn nhau, cäm Ùng Çåo giao không th‹ nghï bàn.  Th‰ nên tØ tØ làm cho cæn thân (m¡t, tai, mÛi, lÜ«i, thân, và š) và cänh gi§i bên ngoài cûa chúng ta dÀn dÀn thay Ç°i, t¿ nhiên chuy‹n hoá, cäi ti‰n.  Do Çó m§i nói [Thân th‹ cänh gi§i dÀn chuy‹n bi‰n (Cæn thân khí gi§i tiŠm chuy‹n hoán)]  ‘Khí gi§i’ là tÃt cä vån vÆt, núi sông Çåi ÇÎa, l§n t§i cä th‰ gi§i, nhÕ thì ljn håt bøi (vi trÀn).  TÃt cä m†i thÙ này trong lúc chúng ta niŒm PhÆt, t¿ nhiên dÀn dÀn thay Ç°i, chuy‹n bi‰n (trª nên tÓt) không ai bi‰t ÇÜ®c. 

ChuyŒn này còn khó hi‹u hÖn chuyŒn thân tâm cûa chúng ta tùy theo t¿ tâm và ch‡ cäm Ùng cûa chÜ PhÆt mà tåo nên nh»ng s¿ bi‰n hoá.  Nên bi‰t t¿ tâm và ngoåi vÆt là không hai.  Kinh Hoa Nghiêm có nói: ‘Tri nhÃt thi‰t pháp giai thÎ t¿ tâm’, tåm dÎch là’ Bi‰t tÃt cä các pháp ÇŠu là t¿ tâm’.  Khªi Tín LuÆn nói:       ‘Tam gi§i hÜ vi, duy tâm sª tác’, tåm dÎch ‘Tam gi§i hÜ giä, ÇŠu do tâm tåo’.  Duy ThÙc Xu Y‰u nói :’ChÜ cänh vô th‹, tùy chÃp nhi sanh, nhân t¿ tâm sanh, hoàn d» tâm vi tܧng’, tåm dÎch ‘Các cänh ch£ng có thÆt th‹, do chÃp trܧc nên sanh khªi, do t¿ tâm sanh nên cùng tâm thành tܧng’.  TÃt cä ÇŠu giäi thích rõ Çåo lš  ‘tâm vÆt không hai, vÆt và ta là m¶t’.  C° thiŠn sÜ nói:’ Kh¡p Çåi ÇÎa cÛng nhÜ m¶t con m¡t cûa sa môn’,  nghïa là nói cä quä ÇÎa cÀu này là m¶t con m¡t cûa ông sÜ.  M¥t ÇÃt bao la vÆy cÛng chÌ là m¶t con m¡t cûa t¿ thân; lúc niŒm PhÆt là ‘nhân tâm’ và ‘quä PhÆt’  cäm Ùng lÅn nhau.  TÃt cä nhÆt nguyŒt, tinh tú, nam n», già trÈ bao gÒm trong ‘nhân tâm’ thì làm sao không chÎu s¿ cäm hóa cûa ‘nhân tâm’?  Do Çó ngÜ©i thiŒt tình døng công thì tÃt cä th‰ gi§i vån vÆt ÇŠu chuy‹n bi‰n tÓt ÇËp hÖn, trª nên thích h®p hÖn, càng trª nên thích h®p v§i bån và s¿ tu hành cûa bån.  Thí dø có ngÜ©i vì oan n® g¥p bån, nh© bån niŒm PhÆt nên tØ tØ oan n® cûa bån và ngÜ©i Çó së ÇÜ®c hóa giäi.  Chúng ta nên bi‰t m¶t ÇÎa phÜÖng nào có ngÜ©i døng công, nguyên vùng Çó së ÇÜ®c ích l®i.  Chúng ta càng ÇØng cho r¢ng niŒm PhÆt là tiêu c¿c, ích k›, m¶t ngÜ©i niŒm PhÆt chân chánh tåo phܧc cho cä vùng Çó.  Không nh»ng h† tåo phܧc cho vùng Çó, mà còn tåo phܧc cho cä ÇÎa cÀu.  Không nh»ng h† tåo phܧc cho cä ÇÎa cÀu, h† còn tåo phܧc cho cä pháp gi§i.  TÃt cä không có gì là ch£ng th‹ chuy‹n bi‰n.   Cho nên chúng ta có chuyŒn phiŠn não gì cÛng nên chæm chÌ niŒm câu PhÆt hiŒu này.  NhÜng tåi sao nh»ng chuyŒn phiŠn não này luôn tìm ljn, phá khuÃy bån hoài vÆy?  Vì bån døng công không ÇÜ®c Ç¡c l¿c.  N‰u bån døng công Ç¡c l¿c rÒi thì nó së không phá khuÃy bån n»a.  TÃt cä ta và m†i ngÜ©i, tÃt cä th‰ gi§i ÇŠu tØ tØ âm thÀm thay Ç°i.  Th‰ nên ngÜ©i xÜa khi ljn m¶t ÇÎa phÜÖng lå, h† làm sao bi‰t ÇÜ®c ch‡ Çó có ngÜ©i hiŠn ÇÙc?  H† bi‰t ÇÜ®c là nh© xem xét cây cÓi, sông núi, cänh vÆt ª Çó, n‰u quä thÆt có ngÜ©i Ç¡c Çåo ª Çó, tÃt cä vån vÆt xung quanh ÇŠu khác h£n.

[PhiŠn não chÜa dÙt niŒm không nhÃt

TÆp khí không trØ PhÆt không hiŒn]

Do phiŠn não tích lÛy tØ nhiŠu Ç©i nhiŠu ki‰p nên rÃt khó phá trØ.  N‰u chÜa Çoån trØ ÇÜ®c thì trܧc h‰t phäi Çè dËp nó.  CÛng nhÜ m¶t ly nܧc Çøc có quá nhiŠu chÃt Çøc không th‹ dùng ÇÜ®c.  Phäi Ç‹ yên cho chÃt Çøc l¡ng xuÓng Çáy.  Nܧc ª trên trong rÒi m§i có th‹ dùng ÇÜ®c.  Nܧc trong thí dø cho tâm niŒm chuyên nhÃt.  ChÃt dÖ bÄn chÜa l¡ng xuÓng cÛng t› nhÜ phiŠn não chÜa Çè dËp.  Lš t¿ nhiên là nhÜ vÆy không th‹ miÍn cÜ«ng. Nh»ng thói quen xÃu tích tø lâu ngày g†i là tÆp khí.  Thí dø nhÜ håt giÓng sân ho¥c cûa tôn giä Xá L®i PhÃt Çã c¡t ÇÙt rÒi, nhÜng cÛng còn dÍ phát n¶ (giÆn), Çây g†i là tÆp khí.  ThÀy Hå có hai câu khai thÎ rÃt hay:’ Trì gi§i niŒm PhÆt xem kinh giáo, xét sai l‡i cÛ ÇØng t¿ gåt’, th‰ m§i bi‰t tÆp khí l‡i cÛ rÃt quan tr†ng.  ChÌ có PhÆt m§i hoàn toàn trØ h‰t tÆp khí, do Çó ª Çây nói trØ tÆp khí không phäi trØ dÙt h‰t, mà là muÓn bån tích c¿c diŒt trØ nó.  PhÆt là ngÜ©i giác ng¶.  ‘PhÆt hiŒn’ nói theo cách thông thÜ©ng ª Çây là chÌ PhÆt hiŒn hào quang, nhÜng càng quan tr†ng hÖn là chÌ cái tâm Çåi giác.  Cái tâm Çåi giác này không th‹ hiŒn ra ÇÜ®c n‰u tÆp khí không trØ.

[Lúc ngàn vån câu nhÜ m¶t câu

ñâu lo không thÃy m¥t Di ñà.]

Có hai cách giäi thích:

1.NiŒm m¶t ngàn, m¶t vån câu PhÆt hiŒu cÛng rõ rõ ràng ràng giÓng nhÜ lúc chÌ niŒm m¶t câu, không có tåp niŒm.  NiŒm m¶t câu rÃt rõ ràng, ngÜ©i niŒm PhÆt cÛng có khi ÇÜ®c nhÜ vÆy nhÜng kéo dài ljn m¶t ngàn, m¶t vån câu ÇŠu thanh tÎnh giÓng vÆy, t¿ nhiên së vãng sanh C¿c Låc th‰ gi§i, hoa nª thÃy PhÆt, còn lo buÒn cái gì, còn lo s® không thÃy PhÆt Di ñà sao?

2. M¶t ngàn, m¶t vån câu giÓng nhÜ m¶t câu.  M¶t câu này cÛng giÓng nhÜ m¶t ngàn, m¶t vån câu, bÕ h‰t sÓ lÜ®ng.  NhÙt Ça tÜÖng tÙc (nhiŠu ít gì cÛng giÓng nhau) (m¶t tÙc là nhiŠu, nhiŠu tÙc là m¶t), vÜ®t ra khÕi ‘tình’ ra khÕi ‘ki‰n giäi’, không th‹ nghï bàn.  Vì không th‹ nghï bàn nên tôi ÇÜÖng nhiên không vi‰t nhiŠu n»a, không vë thêm chân vào hình con r¡n n»a.

[ChuyŒn này không dÍ cÛng không khó

Tam mu¶i ÇŠu nh© tín nguyŒn hånh]

Cä nhà Bàng cÜ sï Ç©i ñÜ©ng rÃt ÇÜ®c sùng bái trong ThiŠn lâm. 

Ông Bàng nói: ‘Nan bÃt nan, bách Çäm ma dÀu th† thÜ®ng than?’ tåm dÎch ‘Khó hay không khó, m¶t træm gánh dÀu mè räi trên cây?’. 

Bà Bàng nói: ‘Bách thäo ÇÀu thÜ®ng t° sÜ š’, tåm dÎch ‘Trên træm ng†n cÕ t° sÜ š’. 

NgÜ©i con gái tên Linh chi‰u nói: ‘BÃt nan diŒc bÃt dÎ, cÖ lai ngÆt phån khÓn lai thùy’.  Tåm dÎch ‘Không khó cÛng không dÍ, Çói thì æn cÖm mŒt thì ngû.’

Lão thÆt niŒm PhÆt tÙc là vô thÜ®ng thâm diŒu thiŠn. 

‘B°ng Çä thåch nhân ÇÀu, b¶c b¶c luÆn thÆt s¿’  tåm dÎch ‘GÆy Çánh ÇÀu ngÜ©i Çá, phô bày rõ s¿ thÆt này’.  Ai nói v§i bån khó v§i dÍ, n‰u nói khó và dÍ, c° PhÆt quá khÙ Çã qua lâu rÒi.

Tam Mu¶i chÌ NiŒm PhÆt Tam Mu¶i, là vua trong các thÙ Tam Mu¶i nên ÇÜ®c xÜng là Bäo VÜÖng Tam Mu¶i.  MuÓn chÙng ÇÜ®c Tam Mu¶i này chÌ cÀn tín - nguyŒn - hånh ba thÙ tÜ lÜÖng.  Tín cÀn phäi tin sâu, nhÜ sáu thÙ tín cûa NgÅu ´ch Çåi sÜ nói, nhÜ chánh tín cûa TiŒt LÜu Çåi sÜ nói.  NguyŒn cÀn phäi nguyŒn thi‰t tha, Hånh là thiŒt thà, ch¡c thÆt niŒm PhÆt.

Bài thÙ ba: Lão thÆt niŒm.

          Bài trܧc có nói: ‘ Ba ch» chân truyŠn thÆt thà niŒm’ nên dùng bài Lão thÆt niŒm Ç‹ nÓi ti‰p theo sau, phäi b¡n trúng Çích ª gi»a hÒng tâm, m§i là ngÜ©i giÕi nhÃt trong nh»ng ngÜ©i nhÆn ÇÜ®c thánh giáo.

          [ChÌ cÀn thÆt thà niŒm

Không cÀn hÕi tåi sao]

          Lão thÆt là rÃt bình thÜ©ng, nhÜng rÃt là hi‰m có.  Vào Ç©i ñÜ©ng, có ngÜ©i hÕi m¶t bà lão ÇÜ©ng lên núi ñài làm sao Çi.  Bà trä l©i: ‘‘Måch tr¿c khÙ’, tåm dÎch ‘CÙ Çi th£ng’.  Các bÆc thÀy trong ThiŠn tông ÇŠu không ‘hi‹u’ bà ÇÜ®c.  Ch» ‘måch tr¿c’ cÛng giÓng nhÜ ch» ‘lão thÆt’ cä hai ÇŠu rÃt bình thÜ©ng, và cÛng rÃt Ç¥c biŒt.  DiŒu là diŒu ª ch‡ không dành cho bån ch‡ nào Ç‹ suy nghï.  N‰u có ch‡ Ç‹ suy nghï thì không Çúng rÒi.  NiŒm PhÆt và tham thiŠn ÇŠu nhÜ vÆy.  Cho nên mª miŒng nói câu ÇÀu thì nói th£ng liŠn: ‘ChÌ cÀn thÆt thà niŒm’, tuyŒt ÇÓi duy nhÃt chÌ có thÆt thà niŒm PhÆt.  Không th‹ hÕi cái này, hÕi cái n†, n‰u còn hÕi Çông hÕi tây thì không còn thiŒt thà n»a.  Cho nên Tông môn có nói: ‘BÃt vÃn nhÜ hà d» nhÜ®c hà’ (Không hÕi nhÜ sao và n‰u sao)

          [ñØng lo giÓng và khác

          Không luÆn Mình và NgÜ©i (T¿ và Tha)]

          Tông Hoa Nghiêm y cÙ vào sáu tܧng mà giäng nghïa ‘pháp gi§i s¿ s¿ vô ngåi’.  Sáu tܧng là: t°ng, biŒt, ÇÒng, dÎ, thành, và hoåi.  Sáu tܧng này là tØ th‹ tܧng dùng ba phÜÖng diŒn mà thäo luÆn hàm nghïa cûa bình Ç£ng và sai biŒt.  ‘ñÒng và DÎ’ là bình Ç£ng và sai biŒt trên Tܧng.  Thí dø hình tܧng cûa gåch ngói và cây g‡ ÇŠu không giÓng nhau, nhÜng có th‹ h®p thành m¶t gian nhà, hi‹n thÎ ra tܧng ‘ÇÒng’.  Gåch ngói và cây g‡ m‡i thÙ ÇŠu có hình tܧng khác nhau, Çây là tܧng ‘dÎ’.  TØ tܧng ñÒng và DÎ có th‹ suy Çoán cái ‘t°ng’ và ‘biŒt’ trên Th‹ và S¿, ‘thành và hoåi’ trên cái Døng.  Cho nên ª Çây dùng T°ng và DÎ Ç‹ làm Çåi bi‹u.  ‘T¿’ PhÆt và ‘Tha’ PhÆt.  T¿ mình nghïa là T¿, ngÜ©i khác nghïa là Tha.  Thân tâm là T¿, vån vÆt là Tha.  Cho nên ‘ÇÒng’ và ‘dÎ’ bao gÒm tÃt cä s¿ bình Ç£ng và sai biŒt cûa ‘th‹’, ‘tܧng’, và ‘døng’.  T¿, Tha bao gÒm h‰t tÃt cä s¿ ÇÓi lÆp và thÓng nhÃt cûa ngÜ©i, mình (nhân, ngã) và tâm, vÆt.  TÃt cä ÇŠu không hÕi và không Ç‹ š ljn, trong tâm ÇÖn Ƕc chÌ là m¶t câu A Di ñà PhÆt; m‡i âm thanh cûa câu PhÆt hiŒu này nÓi liŠn nhau, t¿ nhiên së ÇÜ®c thuÀn nhÃt và sáng tÕ.

          [ChÌ quš nguyŒn l¿c månh

Không s® v†ng tܪng nhiŠu]

Trong quy‹n Di ñà Y‰u Giäi có nói: ‘Phi tín bÃt túc khäi nguyŒn, phi nguyŒn bÃt túc Çåo hành, phi trì danh diŒu hånh bÃt túc mãn sª nguyŒn, nhi chÙng sª tín’  tåm dÎch là

‘Tin ch£ng Çû thì không th‹ phát nguyŒn ÇÜ®c, nguyŒn ch£ng Çû thì không Çû Ç‹ dÅn Çåo hành trì, trì danh diŒu hånh ch£ng Çû thì không th‹ làm tròn l©i nguyŒn và chÙng ÇiŠu mình tin’. 

Th‰ nên m§i bi‰t nguyŒn l¿c là nÓi ti‰p và noi theo ch» tín và dÅn d¡t theo diŒu hånh.  Låi nói:

‘Tin sâu phát nguyŒn tÙc là Vô ThÜ®ng BÒ ñŠ; tín nguyŒn nhÜ vÆy Çúng là kim chÌ nam cuä TÎnh ñ¶; n‰u tín nguyŒn kiên cÓ, khi lâm chung mÜ©i niŒm ho¥c m¶t niŒm cÛng ÇÜ®c vãng sanh.  N‰u ch£ng có ÇÀy Çû tín nguyŒn, cho dù niŒm ljn mÙc gió th°i không lay Ƕng, mÜa rÖi không thÃm, v»ng ch¡c nhÜ tÜ©ng ÇÒng vách s¡t thì cÛng không vãng sanh ÇÜ®c’. 

Låi nói:’ Vãng sanh ÇÜ®c hay không ÇŠu do có tín nguyŒn hay không, phÄm vÎ cao hay thÃp toàn do trì danh sâu hay cån’. 

Nghïa là m¶t ngÜ©i tu TÎnh ñ¶ có th‹ vãng sanh ÇÜ®c hay không hoàn toàn do ngÜ©i Çó có tín nguyŒn hay không, n‰u có tin sâu (løc tín và chánh tín) và nguyŒn thi‰t, không s® thÜ©ng ngày niŒm PhÆt v†ng tܪng nhiŠu ÇŠu quy‰t ÇÎnh ÇÜ®c vãng sanh.  NgÜ®c låi cho dù niŒm ÇÜ®c rÃt nhiŠu, niŒm ljn mÙc gió th°i cÛng không lay Ƕng mà không có tín nguyŒn thì không th‹ vãng sanh.  Do Çó có th‹ thÃy l©i khai thÎ vô cùng thù th¡ng cûa NgÅu ´ch Çåi sÜ cùng hai câu kŒ cûa thÀy Hå trên Çây vô cùng phù h®p.  ThÀy Hå còn mÃy câu thÖ nhÜ sau:

[M¥c cho v†ng tܪng lung tung

Tôi niŒm tØng ch» rõ ràng]

CÙ Ç‹ v†ng tܪng t¿ ljn rÒi t¿ Çi, t¿ sanh rÒi t¿ diŒt, vØa sanh xong liŠn diŒt.  Nói sâu thêm m¶t chút, ngoài t¿ tánh thiŒt là không có v†ng tܪng; v†ng niŒm chÌ là t¿ tâm v†ng Ƕng cÛng nhÜ sóng trên m¥t nܧc.  Xin hÕi sóng là gì?  Sóng chÌ là nܧc.  Cho nên v†ng tܪng cÛng chính là t¿ tâm.  V†ng tܪng không dÙt chÌ tåi t¿ tâm quen tán loån, n‰u có th‹ thÆt thà niŒm hoài, lâu ngày thuÀn thøc thì v†ng niŒm t¿ nhiên không sanh.

[Tán loån nhiŠu thành bÎnh

Phân biŒt dÍ vào ma]

Tâm này nhÜ con vÜ®n Çã nhiŠu ki‰p không có lúc nào yên tÎnh chuyên nhÃt, tán loån thành tÆp quán ÇÜÖng nhiên là bÎnh.  NgÜ©i quá trung niên có m¶t chút bÎnh cÛng là chuyŒn thÜ©ng.  NhÜng n‰u låc vô lܧi ma së chiêu cäm quä báo ª ÇÎa ngøc thì nghiêm tr†ng hÖn cä triŒu lÀn.  Tán loån cÛng nhÜ ngÜ©i bÎ cÆn thÎ, ‘vào ma’ cÛng nhÜ bÎ l†t vào t° chÙc Ç¥c vø cûa ÇÎch quân, k‰t quä là rÃt bi thäm.  Bªi vÆy ÇØng nên phân biŒt, ÇØng so Ço tÓt hÖn ho¥c xÃu hÖn?  Tu nhÜ vÀy tÓt hay là nhÜ th‰ kia m§i tÓt?  Lúc thì hoan h›, lúc thì âu sÀu, ch£ng lúc nào không ª trong s¿ phân biŒt, lúc nào cÛng không r©i tâm niŒm cÀu thÙ này cÀu thÙ n†.  TØ Çó pháp vô thÜ®ng thù th¡ng vô vi bi‰n thành pháp h»u vi.  Vì th‰ thÀy Hå có nói: ‘phân biŒt tÙc là lܧi ma’; niŒm t§i niŒm lui câu nào cÛng dính pháp h»u vi, cÙ mong cÀu hoài thì làm sao thiŒt thà niŒm ÇÜ®c.

[Cänh duyên không tÓt xÃu

          PhÆt hiŒu ÇŠu quét såch]

Ti‰ng niŒm PhÆt bao trùm cä hÜ không này quét såch tÃt cä nh»ng s¿ phân biŒt tÓt và xÃu trong pháp th‰ gian và xuÃt th‰ gian giÓng nhÜ gió mùa thu th°i lá røng, m¶t cÖn gió th°i såch trÖn.  TØ tâm phát ra âm thanh, âm thanh là PhÆt hiŒu, PhÆt hiŒu có Çû vån ÇÙc, nhi‰p tròn vån pháp, cho nên th‹ cûa ti‰ng niŒm PhÆt này có Çû vån ÇÙc vån pháp, có Çû sÙc månh và công ÇÙc vô thÜ®ng, vô biên pháp l¿c, cho nên có th‹ quét såch phân biŒt, tán loån, và các thÙ hÜ v†ng.  Ti‰ng niŒm PhÆt l†t vào tai cûa mình, l†t vào t¿ tâm, nhÜ håt châu phát quang, phän chi‰u låi th‹ cûa håt châu.  Ánh sáng cûa tâm dung hòa  vào ti‰ng PhÆt hiŒu h‡ tÜÖng tæng trܪng Çi th£ng ljn cÙu cánh.

[Câu câu niŒm ÇÜ®c chân

Quy‰t ÇÎnh thoát Sa Bà.]

Trong hai câu này ch» quan tr†ng cÀn giäi thích nhÃt là ch» ‘chân’.  Ch‡ niŒm câu nào cÛng ‘chân’ thì nhÃt ÇÎnh së thoát ly Sa Bà, vãng sanh C¿c Låc.  Làm sao m§i là ‘chân’? Giäi thích dÍ hi‹u nhÃt là n‰u muÓn niŒm ÇÜ®c ‘chân’ thì phäi chân (thiŒt) niŒm.  Ch£ng giä b¶ ngøy trang gåt ngÜ©i, ch£ng chú tr†ng vào hình thÙc, ch£ng có møc Çích gì khác, ch£ng có v†ng cÀu quá Çáng, ch£ng phäi có hình dáng mà không có thÆt chÃt.  RÃt thi‰t tha, rÃt thành thÆt mà tín nguyŒn và trì danh, Çây là thiŒt thà niŒm PhÆt.  Nói ÇÖn giän thêm m¶t chút n»a, n‰u bån nghe ti‰ng niŒm PhÆt cûa mình rõ rõ ràng ràng, nguyên câu hoàn toàn nghe rõ, nhÜ vÆy là chân thÆt niŒm.

Trên Çây ba bài ‘TÎnh ng»’ nói rõ h‰t nh»ng nghïa lš thâm diŒu cûa TÎnh tông.  Sau cùng thêm bài ‘Tr¿c niŒm khÙ’ bao gÒm tÃt cä nh»ng s¿ huyŠn diŒu cûa TÎnh, ThiŠn, và MÆt.  NiŒm T° này không vë thêm chân vào hình con r¡n n»a, xin m©i t¿ tham ( t¿ niŒm).

B¡c Kinh Liên xã, 4-1991.

(1)   trung quÓc nghïa là cõi nܧc có væn hóa Çåo ÇÙc phát tri‹n chÙ không phäi chÌ nܧc Trung Hoa.

(trích tØ cuÓn Tâm Thanh Løc, lão cÜ sï Hoàng NiŒm T°,

TÎnh Tông H†c H¶i Los Angeles Ãn tÓng, 2002)

Tu b° và tái bän lÀn thÙ nhì, 9 tháng 4 âm lÎch, 2005